वॉशिंग्टन। ईराणसहितं चलमानं युद्धं प्रति अमेरिकादेशस्य राष्ट्रपति Donald Trump पुरतः महती राजनीतिक-रणनीतिक चुनौती उत्पन्ना अस्ति। व्हाइटहाउसमध्ये एव युद्धस्य समाप्तिकालं तथा प्रकारं विषये भिन्नभिन्नमति दृश्यते।
प्रशासनस्य अन्तराले मतभेदाः
अधिकारेषु कतिपयः अधिकारी मन्यन्ते – संघर्षस्य दीर्घकालिकतायाः कारणेन वैश्विकतेलमूल्येषु वृद्धिः स्यात्, यस्य परिणामः अमेरिकादेशस्य आन्तरिकराजनीतौ अपि स्यात्। अन्ये किञ्चित् कठोरनिष्ठा नेतारः ईराणदेशे सैन्यदबावं निरन्तरं स्थापयितुं पक्षपातिनः सन्ति।
तेलमूल्यस्य चिंता
अमेरिकादेशस्य ट्रेजरीविभागः च नेशनल इकोनोमिक काउंसिल् अधिकारी च चेतावनीं दत्तवन्तः – यदि युद्धस्य कारणेन पेट्रोलस्य मूल्यं शीघ्रं वृद्धिं प्राप्नोति, तर्हि अमेरिकीजनानां समर्थनम् ह्रासं प्राप्नोति।
किन्तु कतिपय रिपब्लिकननेतारः एवं रणनीतिकविश्लेषकाः मन्यन्ते – अमेरिका यत् किञ्चित् स्थितौ ईराणदेशं परमाणुशस्त्रप्राप्तेः निरोधयितुम् अर्हति, सैनिकैः वा नौकाभ्यां प्रतिहर्तुं कठोरं प्रत्युत्तरं दातव्यम्।
दीर्घयुद्धात् विरमणं इच्छन्ति
ट्रम्पस्य कतिपय निकटपरामर्शकाः इच्छन्ति – अमेरिका मध्यपूर्वे दीर्घकालिके युद्धे न पततु। ते संघर्षं सीमितं कर्तुं च शीघ्रं समाधानमार्गं साधयितुं इच्छन्ति।
ईराणस्य शासनस्य पतनस्य संभावना न्यून
अमेरिकादेशस्य गुप्तचरसंस्थाः मन्यन्ते – वर्तमान ईराणशासनस्य शीघ्रं पतनस्य संभावना न्यूना। अतो हि ट्रम्प प्रशासनं तत्तत्कालीनं तेहरानशासनं परिवर्तयितुं संकल्पं न्यूनं कृतवती।
युद्धात् निर्गमनमार्गस्य अन्वेषणम्
स्रोतस्मिन् अनुसारं ट्रम्प प्रशासनं संघर्षात् निर्गमनमार्गं अन्वेषयति। युद्धस्य आरम्भे कतिपय लक्ष्याणि घोषितानि – ईराणस्य आक्रमणं निरुद्धुम्, परमाणुप्रणालीं दुर्बलां कर्तुम्, सैनिकशक्तिं सीमितुम् च।
युद्धं निरोधयितुं अपि कठिनम्
विशेषज्ञाः कथयन्ति – युद्धारम्भात् परं तं समाप्तुं अपि कठिनम्। यदि अमेरिका अचानकं विजयघोषणां कृत्वा सैनिककर्म निरुद्धं करिष्यति च सैनिकान् प्रत्यावर्तयितुम् आरभेत्, तर्हि लघुकाले वैश्विकबाजारः शान्तः स्यात्।
किन्तु यदि ईराणस्य धार्मिकशासनं स्थापिता भवति, तस्य शस्त्रसामग्री, मिसाइलः, ड्रोन च स्थिताः स्युः, तर्हि क्षेत्रीयसुरक्षायै नूतनसंकटं स्यात्।
ऊर्जापूर्ति प्रभावितः
ईराणदेशे बहवः लघुदूरीमिसाइलाः, ड्रोन, समुद्रीबारूदिसुरङ्गाः स्थिताः। एतेषां साहाय्येन तेल-गैससङ्ग्राहणम् प्रभावितुं शक्यते, विशेषतः Strait of Hormuz मार्गे, यः जलमार्गः वैश्विकतेलपरिवहनस्य मुख्यमार्गः।
होर्मुजस्य सुरक्षा चुनौती
सैन्यविशेषज्ञाः कथयन्ति – यदि होर्मुजजलडमरूमध्यं पूर्णतया सुरक्षितं कर्तुम् इच्छेत, तर्हि ईराणस्य तटीयप्रदेशेषु भूमिसैन्यकर्म कर्तव्यम्। एषः कदमः युद्धं व्यापकं कर्तुम् शक्नोति, अमेरिकी सैनिकानां जोखिमं वृद्धिं च करोतु।
About the Author
